استكانت و عجز و مذلت بخواه كه تو را هدايت كند به نور توحيد ، و قلب تو را منور كند به بارقهء غيبى يك بينى و يك پرستى ، تا از همهء عالم وارهى و همه چيز را ناچيز دانى . و با تضرع از آن ذات مقدس خواهش كن كه اعمال تو را خالص گرداند و تو را هدايت فرمايد به طريق خلوص و ارادات . و اگر داراى حالى شدى ، اين بندهء ضعيف بطّال خالى از حقيقت را كه عمر خود را صرف هوى و هوس نموده و دل او از كدورت معاصى و امراض قلبيه طورى شده است كه هيچ نصيحتى و هيچ آيه و روايتى و هيچ برهان و دليل و آيتى در او اثر نمىكند به دعايى ياد كرده ، شايد به دعاى شما راه نجاتى پيدا كند ، زيرا كه مؤمن را خدا ردّ نمىكند از درگاه خود و دعاى او را مىپذيرد [ 1 ] . پس از تذكر به اين مطالب ، كه خودت نيز مىدانستى و حرف تازه‌اى نبود ، مدتى مواظبت كن از قلب خود ، و اعمال و رفتار و حركات و سكنات خود را در تحت مداقه آورده ، و خفاياى قلب را تفتيش كن و حساب شديد از او بكش ، مثل اينكه اهل دنيا از يك نفر شريك ، حساب مىكشند : هر عملى را كه شبههء ريا و سالوسى در اوست ترك كن گرچه عمل خيلى شريفى باشد . حتى اگر ديدى واجبات را در علن كردن خالص نمىتوانى بكنى ، در خفا بكن ، با اينكه مستحب است اتيان به آنها در علن . بلكه كمتر اتفاق مىافتد در اصل واجب ريا شود ، بيشتر در خصوصيات و مستحبات و زوايد اتفاق مىافتد . در هر صورت ، با جديت كامل و مجاهدهء شديده قلب خود را از لوث شرك پاك كن ، مبادا خداى نخواسته با اين حال از اين عالم درگذرى كه كارت زار است و اميد نجات به هيچ وجه برايت نيست و خداى تبارك و تعالى غضبناك بر تو باشد . چنانچه در حديث شريف است كه در وسائل از قرب الاسناد نقل مىفرمايد سند به امير المؤمنين ، عليه السّلام ، مىرساند : إنّه قال : قال رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و آله : من تزيّن للنّاس بما يحبّ اللّه و بارز للّه في السّرّ بما يكره اللّه ، لقى اللّه و هو عليه غضبان له ماقت « 2 » . يعنى « گفت امير المؤمنين ، عليه السلام ، رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و آله ، گفت : « كسى كه جلوه دهد براى مردم به چيزى كه دوست دارد خدا ، و ظاهر كند در باطن براى خدا چيزى را كه مكروه دارد او را خدا ، ملاقات كند خدا را ، و حال آنكه خدا بر او غضبناك و خشمناك باشد . » در حديث شريف دو احتمال است : يكى آنكه كسى كه اعمال صالحه را جلوه دهد به مردم و اعمال قبيحه را در باطن آورد . و ديگر آنكه كسى كه پيكر عمل را به

--> [ 1 ] امام صادق ( ع ) فرمود : ما أبرز عبد يده إلى اللّه العزيز الجبّار إلّا استحيا اللّه عزّ و جلّ أن يردّها صفرا حتّى يجعل فيها من فضل رحمته ما يشاء ، فاذا دعا أحدكم فلا يردّه حتّى يمسح على وجهه و رأسه . ( هيچ بنده‌اى دست خود به سوى خداى عزيز جبّار بيرون نياورد جز اينكه خداى عز و جل شرم كند كه آن را تهى باز گرداند تا اينكه از زيادى بخشايشش آنچه بخواهد در آن بنهد . پس هر گاه يكى از شما دعا كرد ، دستش را بر نگرداند مگر آن را به سرو روى خود كشد . ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 471 ، « كتاب دعاء » ، « باب انّ من دعا استجيب له » ، حديث 2 . ( 2 ) وسائل الشيعه ، ج 1 ، ص 50 ، « كتاب طهارت » ، « ابواب مقدمهء عبادات » ، باب 11 ، حديث 14 .